សូមស្វាគមន៍មិត្តអ្នកអានមកកាន់ទំព័រយើងខ្ញុំ!

សមាគមប្រជាធិបតេយ្យឯករាជ្យនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ (IDEA) គឺជាអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយ
ដែលស្ថាបនាឡើងដោយអ្នករត់ម៉ូតូឌុប ម៉ូតូកង់បី តាក់ស៊ី អាជីវករតូចតាច កម្មករភោជនីយដ្ឋាន
ខ្នាតតូច នាថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៥។ បានចុះបញ្ជីការទទួលស្គាល់ពីក្រសួងមហាផ្ទៃ 

លិខិតលេខ ៤៧៩ ស.ជ.ណ ចុះថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៦។

The Independent Democratic Association of Informal Economy (IDEA) is an NGO
Built by motodup drivers, tricycles, taxis, small traders, restaurant workers
Small scale, April 30, 2005. Registered Recognition from the Ministry of Interior Letter
No. 479, dated April 18, 2006.

ពត៍មានថ្មី

ណៈសង្រ្គាមដឹកជញ្ជូនកំពុងផ្ទុះឡើង តើម៉ូតូឌុប កង់បី ត្រូវបោះចោលឆ្នាំងបាយរបស់ខ្លួនឬចែកលុយឲ្យគេចាយ ? ខណៈក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនយក្សមកពីបរទេសដល់ទៅ ២ បានវាយលុកទីផ្សារកម្ពុជាគឺ Uber និង Grab ស្របពេលដែលក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកជាច្រើនដូចជា PassApp,Wego,7111…..កំពុងដុតដៃដុតជើងប្រកួតប្រជែងលើសេវាកម្ម ងាកទៅរកអ្នករត់ម៉ូតូឌុប និងកង់បីឯណោះវិញ កំពុងត្អូញត្អែរពីបញ្ហាបាត់បង់ទីផ្សារ ចំណូលធ្លាក់ចុះ ធ្លាប់តែរកបានមួយថ្ងៃ ២០-៣០ ដុល្លារ ពេលនេះរកតែលុយជុសជុលម៉ូតូស្ទើមិនបាន ។ ធ្លាប់មានអ្នកបើកកង់បីឲ្យក្រុមហ៊ុនហៅតាក់ស៊ីផ្សេងៗត្អូញត្អែរថា ពួកគាត់ត្រូវចំណាយលុយតិចកង់បីខ្លួនឯង ចាក់សាំងខ្លួនឯង បើកខ្លួនឯង តែត្រូវចែកភាគរយខ្លះឲ្យទៅក្រុមហ៊ុន ដែលចាំតែអង្គុយយកលុយស្រួលៗទៅវិញ តែបើមិនធ្វើបែបនេះគឺពិបាករកអ្នកជិះណាស់ ។ ចំណែកលោក ចន្ថា ភ្នាក់ងារបើកតាក់ស៊ីឲ្យក្រុមហ៊ុន Grab ឲ្យដឹងថា មុខរបរបើកតាក់ស៊ីនេះក៏ស្រួលម៉្យាងដែរ ថ្ងៃខ្លះក៏ធ្វើ ថ្ងៃខ្លះក៏សម្រាក ។ លោកបន្ថែមថា ការពិតបើកតាក់ស៊ីរាល់ថ្ងៃនេះក៏មិនសូវបានចំណូលច្រើនប៉ុន្មានទេ ហើយប្រាក់ដែលរកបានក្រុមហ៊ុនកាត់យក ២០% ។ ជាមួយគ្នានេះលោក តុប និមល ស្ថាបនិកនិងនាយកប្រតិបត្តិក្រុមហ៊ុន PassApp លើកឡើងថា តាំងពីលោកចាប់ផ្តើមក្រុមហ៊ុនដំបូង លោកតែងតែលើកទឹកចិត្តម៉ូតូឌុប ក៏ដូចអ្នករត់កង់បីឲ្យប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទាំងអស់នេះ ។ លោកបានបញ្ជាក់ថា ទោះបីពួកគាត់មិនប្រើសេវាកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាក៏ដោយ តែសូមកុំឲ្យពួកគាត់ដាក់តម្លៃឲ្យហួសហេតុពេក អ្វីដែលគេបង្កើតក្រុមហ៊ុនហៅតាក់ស៊ីឬកង់បីតាមអនឡាញនេះ គឺដើម្បីផ្តល់ភាពស្មើគ្នាលើតម្លៃ សម្រាប់ភ្ញៀវជាតិនិងភ្ញៀវអន្តរជាតិ ដើម្បីបង្ហាញថាប្រទេសយើងក៏ជាប្រទេសដែលឈានមុខគេមួយដែរនៅក្នុងអាស៊ី ។ ដូចដែលស្ថាបនិក PassApp បានលើកឡើងខាងលើ មិនខ្វល់ថាពួកគាត់ត្រូវសហការជាមួយក្រុមហ៊ុនហើយចែកភាគរយឲ្យគេឬអត់ទេ កត្តាដែលសំខាន់គឺតម្លៃ ដូចច្នោះបញ្ហា២ ដែលអ្នករត់ម៉ូតូឌុបនិងកង់បីទាំងអស់កំពុងជួបប្រទះគឺ បញ្ហាតម្លៃ ខណៈដែលក្រុមហ៊ុនហៅកង់បីតាមអនឡាញបានកំណត់តម្លៃមួយដែលជាក់លាក់ សុក្រឹតភាព អតិថិជនបានប្តូរឥរិយាបថពីតថ្លៃកង់បីនៅនឹងមាត់ មកជាប្រើទូរស័ព្ទដើម្បីមើលតម្លៃមុនពេលហៅកង់បីវិញ ។ ជាក់ស្តែងលោក វុទ្ធា អាជីវករនៅកោះពេជ្រលើកឡើងថា ការប្រើប្រាស់សេវាកម្មដូចជា PassApp ឬ Wego ងាយស្រួល ហៅអស់លុយតិច ។ លោកថា ធ្លាប់តែជិះកង់បីធម្មតាពីព្រលានយន្តហោះមកផ្ទះអស់ ១០ ដុល្លារ តែពេលហៅកង់បីតាមទូរស័ព្ទជិះ អស់តែ ១២០០០ រៀល បើគិតទៅតម្លៃខុសគ្នាឆ្ងាយ ។ បញ្ហាមួយទៀតដែលអ្នករត់ម៉ូតូឌុបឬកង់បីត្រូវប្រឈមមុខគឺ បាត់អតិថិជន ខណៈដែលក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាកំពុងវាយលុកទីផ្សាររៀងៗខ្លួន អតិថិជនត្រូវការសេវាកម្មដែលល្អ មិនចង់តថ្លៃដូចមុន ជាពិសេសគឺមនុស្សត្រូវការរបៀបរស់នៅបែបទំនើប ។ មកដល់ចំណុចនេះ អ្នកម៉ូតូឌុបឬអ្នករត់កង់បីទាំងអស់ នៅតែមានឱកាសបន្តមុខរបររបស់ខ្លួន ជាមួយនឹងជម្រើស២ គឺដាក់តម្លៃឲ្យសមរម្យជាងមុន មិនបាច់ពិបាកឲ្យគេតថ្លៃ ហើយរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយអតិថិជនចាស់ ជម្រើសមួយទៀតគឺ សហការជាមួយក្រុមហ៊ុនហៅកង់បីឬតាក់ស៊ីតាមអនឡាញ ហើយចែកលុយឲ្យគេចាយ ដើម្បីបានអតិថិជនថ្មីៗ ។ អត្ថបទដោយ ៖ ហ៊ួត សុធារ៉ា ..អានបន្ត
ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ | Publication date 29 September 2016 រ៉ឺម៉កកង់បីជាឆ្អឹងទទឹងករបស់អ្នកបើករថយន្តឬ នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញមានរ៉ឺម៉កកង់បីមិនតិចជាង ៣ ម៉ឺនគ្រឿងទេដែលកំពុងតែធ្វើចរាចរណ៍ និងចតចោលនៅតាមដងផ្លូវសព្វថ្ងៃនេះនៅមិនទាន់គិតពីចំនួនទាំងអស់នៅទូទាំងប្រទេសផង។ ជាទូទៅរ៉ឺម៉កកង់បី ឬម៉ូតូកង់បី និងហៅបែបសាមញ្ញថាកង់បី ឬទុកទុក (TukTuk) នោះត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងភ្ញៀវអន្តរជាតិកំពុងតែនិយមជ្រើសរើសយកជាមធ្យោបាយសម្រាប់ធ្វើដំណើរ និងដឹកអីវ៉ាន់ជាដើម។ ដោយសារវាអាចផ្ទុកមនុស្សបានច្រើនជាងម៉ូតូឌុប និងមានតម្លៃថោកជាងឡានតាក់ស៊ីទៀតនោះទើបធ្វើឲ្យពលរដ្ឋទូទៅ និងភ្ញៀវទេសចរនិយមពឹងផ្អែកជាយានជំនិះសម្រាប់ដឹកពួកគេហើយវាស្ទើរតែក្លាយជាអត្តសញ្ញាណជាតិមួយទៅហើយ។ បើទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយសម្រាប់អ្នកបើកបររថយន្តវិញហាក់ដូចជាមិនសូវសប្បាយ និងមិនចូលចិត្តអ្នករត់កង់បីទាំងនោះទេ។ ពួកគេមើលឃើញថាអ្នករត់កង់បីមួយចំនួនមានចរិតច្រងេងច្រងាង និងបើកបរគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ហើយថែមទាំងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃទៀតផងដែរ។ ក្នុងចំណោមអ្នកបើកឡានដប់នាក់ទំនងជាមានប្រាំបួននាក់ទៅហើយដែលបានត្អូញត្អែរពីចរិតបើកបររបស់ក្រុមម៉ូតូកង់បីទាំងនោះ។ មានអ្នកបើកបរដែលបាននិងកំពុងប្រើប្រាស់រថយន្តផ្ទាល់ខ្លួននៅតាមដងផ្លូវជាច្រើននាក់បានលើកឡើងថាជារៀងរាល់ព្រឹកនៅពេលដែលគាត់បើករថយន្តទៅធ្វើការម្តងៗគាត់តែងតែឃើញកង់បីជិះវ៉ាគាត់ជានិច្ចបើទោះបីជាផ្លូវស្ទះ និងរ៉ឺម៉កធំយ៉ាងណាក៏ដោយហើយមានពេលខ្លះប៊ិះតែនឹងប៉ះឡានគាត់ក៏មានដែរ។ មានឈ្មោះជាម៉ូតូមែនពិតប៉ុន្តែទំហំ និងមាឌប្រហាក់ប្រហែលនឹងកូនឡានមួយទៅហើយប៉ុន្តែអ្នកបើកបរវិញនៅតែបើកតាមរបៀបម៉ូតូដដែលហើយក៏ព្រោះតែពួកគាត់មានទម្លាប់បើកម៉ូតូស្រាប់ផងនោះទើបធ្វើឲ្យអ្នករត់រ៉ឺម៉កកង់បីមួយចំនួនប្រជ្រៀតជាមួយនឹងម៉ូតូ និងទោចក្រយានយន្តដទៃហើយថែមទាំងមិនគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ទៀតផង។ ការបើកបរប្រជ្រៀតជារឿងមួយឯរឿងមួយទៀតគឺមានម៉ូតូកង់បីខ្លះបានជិះខុសគន្លងផ្លូវ និងបើកបរក្នុងល្បឿនយឺតដែលបណ្តាលឲ្យចរាចរណ៍ដែលកំពុងតែមមាញឹកស្រាប់នោះរឹតតែស្ទះថែមទៀត។ ដោយសារតែសកម្មភាពទាំងនេះជារឿយៗអ្នករត់ម៉ូតូកង់បីខ្លះក៏បានបើកប៉ះជាមួយនឹងរថយន្តថែមទៀតផងដែលបង្កឲ្យមានការផ្ទុះសម្តី និងទារសំណងដាក់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ពលរដ្ឋទូទៅតែងនិយាយថា «អាធំចាំតែខុស បើទោះបីជាអាតូចទៅប៉ះអាធំយ៉ាងណាក៏ដោយ»។ ជាក់ស្តែងណាស់វាមិនខុសគ្នាពីអ្វីដែលមនុស្សស្រីវ៉ៃមនុស្សប្រុសហើយមនុស្សស្រីនៅតែត្រូវនោះទេ។ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកបើករថយន្តខ្លះទ្រាំនឹងកំហឹងមិនបានក៏បានទាស់ពាក្យសម្តី និងមានពេលខ្លះក៏កើតជាអំពើហិង្សាក៏មាន។ រ៉ឺម៉កកង់បីក៏បានហៅគ្នីគ្នា ឬក្រុមឲ្យជួយនៅពេលមានជម្លោះម្តងៗ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយក៏នៅមានអ្នករត់កង់បីមួយចំនួនគោរពក្រមសីលធម៌ និងមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ដោយហ៊ានទទួលកំហុសតាមរយៈការប្រើកាយវិការលើកដៃសំពះសុំទោស និងសូមអង្វរដល់អ្នកបើករថយន្តកុំទារប្រាក់សំណងពីគាត់ទាំងខ្លួនមានជីវភាពខ្វះខាត និងរកប្រាក់ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារដោយលំបាកនោះ។ នៅមានរឿងជាច្រើនទៀតដែលធ្វើឲ្យអ្នកបើកបររថយន្តគិតថារ៉ឺម៉កកង់បីជាឆ្អឹងទទឹងករបស់ពួកគេ។ករណីមួយដែលគួរពិចារណាទាំងអស់គ្នានៅត្រង់ថាការបត់ត្រឡប់ក្រោយ ឬបត់ឆ្វេងស្តាំរបស់ពួកគាត់ភាគច្រើនគឺធ្វើភ្លាមៗទាំងកំពុងតែធ្វើដំណើរតាមតែអំពើចិត្តហើយមានពេលខ្លះជិះឆ្វែលចុះឆ្វែលឡើងពេញផ្លូវក៏ត្រូវបានអ្នកបើកបររថយន្តលួចជេរមិនតិចដែរ។ ការចតទទឹងទទែងតាមចិញ្ចើមផ្លូវគ្មានរបៀបរៀបរយក៏ជាប្រភពបង្កឲ្យមានការកកស្ទះចរាចរណ៍ផងដែរ។ ជាក់ស្តែងនៅតាមតំបន់មាត់ទន្លេ និងមុខព្រះបរមរាជវាំងដែលជាកន្លែងសម្បូរទៅដោយភ្ញៀវទេសចរបរទេស និងជាប្រភពចំណូលដ៏ធំមួយរបស់អ្នករត់ម៉ូតូកង់បីដែលចេះនិយាយភាសាអង់គ្លេសខ្លះៗផងនោះហាក់បានក្លាយទៅជាកន្លែងស្ទះចរាចរណ៍ដោយសារវត្តមានម៉ូតូកង់បីដែលតែងបើកបរ ឬចតគ្មានរបៀបរៀបរយនៅទីនោះ។ ជាដំណោះស្រាយលើបញ្ហានេះគេកម្របានឃើញអាជ្ញាធរចុះមករៀបចំណាស់ហើយប្រសិនបើមានការរៀបចំវិញគេឃើញមានតែប៉ូលិសចរាចរណ៍ និងកងរាជអាវុធហត្ថគ្រាន់តែមកដេញម៉ូតូកង់បីទាំងនោះកុំឲ្យចតតាមដងផ្លូវខណៈពេលមានក្បួនរថយន្តគណៈប្រតិភូឆ្លងកាត់ប៉ុណ្ណោះហើយពេលក្បួននោះទៅផុតអ្វីៗក៏នឹងត្រឡប់មកសភាពដើមដដែល។ មែនទែនទៅទោះជាច្បាប់តម្រូវឲ្យអ្នកបើករ៉ឺម៉កកង់បីទាំងអស់ត្រូវទៅប្រឡងបើកបរដើម្បីយកពាក់មី ឬប័ណ្ណបើកបរ និងឈៀកដូចរថយន្តក្តីក៏អ្នករត់កង់បីមួយចំនួនធំនៅតែបើកបរល្មើសច្បាប់ដោយមិនគោរពភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍គំនូសសញ្ញាចរាចរណ៍ និងស្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍ជាដើមនោះឡើយ។ លោក យ.ស.រ ដែលជាអ្នករត់កង់បីជើងចាស់មួយរូបបានសារភាពថាកន្លងមកលោកពិតជាបានបើកបរល្មើសច្បាប់ដូចបានរៀបរាប់ពីខាងដើមមែនតែមិនធ្លាប់បង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃទេ។ លោកក៏បានឆ្លើយការពារថា៖ ការដែលលោកមិនគោរពភ្លើងស្តុបក៏ព្រោះតែលោកចង់បំពេញតម្រូវការភ្ញៀវដែលចង់ឲ្យតែដល់គោលដៅឆាប់ៗ និងឃើញនៅជិតភ្លើងស្តុបនោះមិនមានប៉ូលិសហើយទូលាយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតមិនចង់ឲ្យស្ទះអ្នកនៅចាំស្តុបក្រោយៗទៀតទើបធ្វើឲ្យលោកបង្ខំចិត្តបន្តដំណើរដោយមិនចាំភ្លើងខៀវដូច្នេះ។ ទាំងអស់នេះបានបង្កឲ្យមានផលលំបាកជាច្រើនដល់សង្គមជាតិ និងអ្នកបើកបររថយន្តក៏ដូចជាអ្នករត់កង់បីខ្លួនឯងផ្ទាល់ផងដែរទាំងបច្ចុប្បន្នកាល និងពេលអនាគត។ កត្តាទាំងនេះហើយដែលធ្វើឲ្យសីលធម៌សង្គមខ្មែរមានការធ្លាក់ចុះ និងអនាធិបតេយ្យរីឯបរទេសឲ្យតម្លៃទាបជាពិសេសភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិដែលមកកម្សាន្តប្រទេសយើងថែមទៀតផង។ ចំណែកឯអ្នកបើកបររថយន្តរឹតតែខឹងសម្បា និងអាចនឹងប្រកាន់វណ្ណៈរវាងអ្នកមានរថយន្ត និងអ្នកក្រកង់បីក៏ថាបាន។ រីឯអ្នករត់កង់បីខ្លួនឯងផ្ទាល់ក៏អាចនឹងបាត់បង់ចំណូលដោយគេងាកមកប្រើប្រាស់រថយន្តក្រុងសម្រាប់ប្រជាជនទូទៅ និងជិះតាក់ស៊ីសម្រាប់ភ្ញៀវបរទេស។ ដូចនេះដើម្បីចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាដែលកំពុងតែកើតមានក្នុងសង្គមសព្វថ្ងៃនេះរាជរដ្ឋាភិបាលគួរតែមានយន្តការរឹតបន្តឹងច្បាប់សម្រាប់អ្នកបើកបររ៉ឺម៉កកង់បីនេះឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងតម្លាភាព។ ដូចគ្នានេះដែរអ្នករត់កង់បីខ្លួនឯងគួរតែពិចារណាឡើងវិញពីឥរិយាបថនៃការបើកបររបស់ខ្លួន។ ម្យ៉ាងអ្នកបើកបររថយន្តទៀតសោតក៏គួរតែប្ដូរឥរិយាបថរបស់ខ្លួន និងមិនត្រូវប្រើពាក្យគំរោះគំរើយជាមួយនឹងអ្នករត់ម៉ូតូកង់បីឡើយ។ ទន្ទឹមនឹងនេះដែរអ្នករត់ម៉ូតូកង់បី និងអ្នកបើកបររថយន្តគួរតែចេះអត់ឱនឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមកនៅពេលដែលកំពុងតែប្រើប្រាស់ផ្លូវសាធារណៈ។ ដូច្នេះប្រសិនបើរាជរដ្ឋាភិបាល និងអ្នករត់រ៉ឺម៉កកង់បីក៏ដូចជាអ្នកបើកបររថយន្តចេះសាមគ្គី និងយោគយល់គ្នាគួបផ្សំនឹងការអប់រំគ្នាទៅវិញទៅមកនោះយើងនឹងអាចកែប្រែសង្គមស៊ីវិល័យមួយនេះឲ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ល្អរីឯការកកស្ទះចរាចរណ៍វិញក៏នឹងត្រូវបានកាត់បន្ថយហើយសីលធម៌សង្គមក៏ត្រូវបានលើកកម្ពស់ផងដែរដើម្បីឲ្យប្រជាជនកម្ពុជា និងភ្ញៀវបរទេសអ្នកបើកបរតាមដងផ្លូវប្រកបដោយស្នាមញញឹមជាក់ជាមិនខាន៕ ..អានបន្ត

សេចក្តីជូនដំណឹង